Nhiều người thay nhớt xe máy chỉ đổ theo cảm tính, hết chai là đủ, thiếu một chút cũng không sao. Thực tế lượng nhớt trong cạc-te ảnh hưởng trực tiếp đến áp suất bôi trơn, khả năng tản nhiệt và độ mài mòn của các chi tiết. Đổ thiếu hay dư đều để lại hậu quả, chỉ khác nhau về tốc độ biểu hiện. Bài viết phân tích mức sai lệch nào còn chấp nhận được, dấu hiệu nhận biết và cách kiểm tra đúng để bạn chủ động xử lý.
Vì sao lượng nhớt phải nằm trong khoảng nhà sản xuất quy định
Dầu nhớt trong động cơ xe máy làm nhiều việc cùng lúc: tạo màng bôi trơn giữa các bề mặt kim loại, mang nhiệt ra khỏi vùng piston, cuốn theo mạt kim loại và cặn bẩn về lưới lọc. Ở phần lớn xe số và xe côn tay, nhớt còn bôi trơn cả hộp số và ly hợp ướt.
Nhà sản xuất tính toán mức nhớt để bơm dầu luôn ngập trong dầu khi xe nghiêng, tăng tốc hay phanh gấp, đồng thời chừa đủ khoảng trống cho trục khuỷu quay mà không đập mạnh vào mặt dầu. Khi mức nhớt lệch khỏi khoảng này, một trong hai điều kiện trên bị phá vỡ.
Vì vậy con số dung tích ghi trên sách hướng dẫn hoặc trên thân máy mới là căn cứ, không phải dung tích của chai nhớt bạn mua. Hai xe khác đời, khác dòng có thể cần lượng nhớt khác nhau dù cùng phân khối.
Thiếu nhớt và dư nhớt: mức nào bắt đầu gây hại
Sai lệch nhỏ trong phạm vi vạch min - max trên que thăm hoặc mắt thăm dầu thường chưa gây vấn đề. Rủi ro xuất hiện khi mức dầu tụt dưới vạch min hoặc vượt hẳn vạch max.
Thiếu nhớt: màng dầu mỏng đi, nhiệt độ dầu tăng nhanh do ít dầu phải gánh nhiều nhiệt, dầu xuống cấp sớm. Thiếu nhiều tới mức bơm hút phải cả không khí sẽ gây mất áp suất dầu tức thời, nguy cơ xước xi-lanh, bó bạc.
Dư nhớt: trục khuỷu quay chạm mặt dầu gây sục bọt, bọt khí lẫn trong dầu làm màng bôi trơn đứt quãng. Áp suất trong cạc-te tăng, dầu dễ lọt qua phớt, xộc lên buồng đốt gây khói và bám muội bugi. Với xe côn tay, dư dầu còn làm ly hợp nặng, sang số ì.
Nhìn chung thiếu nhớt biểu hiện chậm nhưng hậu quả nặng, dư nhớt biểu hiện nhanh qua khói và cảm giác máy ì.
Cách kiểm tra và xử lý khi đã lỡ đổ sai
Kiểm tra đúng cách
Dựng xe thẳng đứng trên mặt phẳng, không chống nghiêng. Nếu máy vừa chạy, tắt máy chờ vài phút cho dầu hồi về cạc-te. Rút que thăm, lau sạch, cắm lại rồi rút ra đọc. Với xe dùng mắt thăm, quan sát mức dầu nằm giữa hai vạch là đạt.
Xử lý khi sai lệch
Thiếu ít: châm thêm từng chút một, kiểm tra lại sau mỗi lần châm, dùng đúng loại nhớt đang chạy để tránh pha trộn khác chủng loại.
Dư ít: có thể xả bớt qua ốc xả, siết lại đúng lực và kiểm tra rò rỉ.
Sai lệch lớn hoặc xe đã có tiếng gõ, khói trắng xanh, đèn báo dầu sáng: nên đưa tới thợ kiểm tra thay vì tự xử lý.
Thói quen tốt là kiểm tra mức nhớt định kỳ giữa hai lần thay, nhất là với xe chạy nhiều hoặc xe đã qua thời gian sử dụng dài, vì hao hụt tự nhiên là chuyện bình thường.
Vài lưu ý để giữ động cơ bền lâu
Đổ đúng lượng quan trọng ngang với chọn đúng loại nhớt. Hãy bám theo dung tích nhà sản xuất khuyến nghị, kiểm tra mức dầu định kỳ và dùng sản phẩm chính hãng có nguồn gốc rõ ràng. Ưng Vương là nhà phân phối dầu nhớt chính hãng Repsol cùng nhiều thương hiệu như Motul, Shell, Castrol, Kixx, với hóa đơn chứng từ đầy đủ. Truy cập UngVuong.com để được tư vấn loại nhớt phù hợp cho xe của bạn.
